Powstańcy styczniowi na Ponidziu

Dodane przez Tadeusz Ura, 13 marzec 2016

Penetrując nieznane zakątki Ponidzia niemal zawsze staramy się zwiedzić cmentarze, bo one potrafią opowiedzieć bardzo dużo o historii tego fragmentu regionu, o ludziach tu mieszkających, o artystach-kamieniarzach stawiających pomniki, wreszcie o przemijalności czasu.

Cmentarze potrafią być skarbnicą wiedzy.

Nasz region nie obfituje w wielość miejsc gdzie toczyły się znaczące bitwy, co wcale nie znaczy, że mieszkańcy Ponidzia byli zdeklarowanymi pacyfistami.

Po prostu tak wyszło, że wrogie sobie wojska nie napotykały na siebie akurat tu.

Za to mieszkańcy Ponidzia uczestniczyli w wielu bataliach, o czym świadczą kościelne i cmentarne tablice epitafijne rozrzucone po całym regionie.

Takie cmentarne tablice spotkaliśmy w Starym Korczynie oraz w Kocinie.

Obie miejscowości znane są z bojów w 1914 i 1939 roku.

Okazuje się, że tu żyli i zostali pochowani także uczestnicy powstania styczniowego 1863 r.

W Starym Korczynie istnieje grób przykryty tablicą z takim oto napisem:

Ś P

ANTONI SCHABOWSKI

UCZESTNIK POWSTANIA 63 R.

POD DOWÓDZTWEM CZACHOWS

KIEGO ŻYŁ LAT 69 W TEM 3 LATA

CIERPIAŁ NA SYBERII ZA WOLNOŚĆ

OJCZYZNY. ZM. D. 9 VII 1898

PROSI O WESTCHNIENIE DO

BOGA

Cóż można wyczytać z prostej, kamiennej tablicy?

Powstaniec Antoni Schabowski do insurekcji przystał w 34. roku życia, a więc już był wprawdzie młodym ale w pełni dorosłym człowiekiem.

Służył w oddziale Dionizego Czachowskiego, który brał min. udział w bitwie pod Grochowiskami.

Czy w tejże bitwie brał udział A. Schabowski?

Nie wiadomo.

Dionizy Czachowski po grochowskiej bitwie nie złożył oręża jeno rozbudował na nowo swój oddział i przeniósł się w Góry Świętokrzyskie i okolice Opatowa.

W którejś z bitew A. Schabowski musiał dostać się do niewoli i został skazany na Sybir.

Proszę się nie dziwić tak niskiemu wyrokowi.

Już dojście na miejsce zsyłki było śmiertelnym wysiłkiem.

Jeżeli skazano go na katorgę, to wystarczył rok, aby nie wytrzymać trudów pracy w kopalni.

Trzy lata katorgi, to naprawdę surowy wyrok.

Z kolei na cmentarzu w Kocinie istnieje rodzinny grób Mazarakich, w którym leży powstaniec styczniowy Aleksander Newlin Mazaraki oraz jego córka Aleksandra z Mazarakich Bekiesz Mroczkiewiczowa. Mazaraki wstąpił w szeregi powstańcze jako 17-letni młodzieniec.

Nie znamy jego udziału w powstaniu i dalszych losów.

Dawno temu opowiadał mi o powstańcu noszącym to nazwisko p. Wacław Żelichowski, buski znawca historii powstania styczniowego, szczególnie na Ponidziu.

Twierdził, że rodzina Mazarakich wywodziła się z Węgier, co potwierdza nazwisko córki Bekiesz Mroczkiewiczowej.

Aleksander Newlin Mazaraki zmarł w 1916 roku w wieku lat 70-ciu.

Są to zaledwie dwie pojedyncze mogiły powstańców styczniowych rozrzucone na naszym terenie.

Zapewne podobnych mogił jest więcej, o czym świadczy wielokrotnie opisana mogiła Aleksandra Uchnasta leżącego na buskim cmentarzu.

Mogiły czekają na zinwentaryzowanie i opisanie w osobnej publikacji.

Jest to wdzięczny temat dla studentów historii Uniwersytetu im. Jana Kochanowskiego w Kielcach.

Franciszek Rusak

')

Ta strona używa plików cookies, zapisywanych i odczytywanych z Twojego urządzenia. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Wszystkie szczegóły na ten temat znajdziesz w naszej Polityce Prywatności