Polski strój narodowy

Dodane przez Tadeusz Ura, #sunday201649

Polski strój narodowy kształtował się bardzo długo, bo około półtora wieku.                                                     

Ogromny wpływ na męski strój miały wielorakie kontakty z Orientem, a przede wszystkim Turcją (serial: „Wspaniałe stulecie”).

Elementy tureckiego stroju pojawiły się w Polsce już w XVI wieku.

Dopiero jednak w XVII wiek wyodrębnił typowe części składowe męskiego stroju, który składał się z żupana, kontusza, pasa kontuszowego i karabeli.

Różne formy przybierała czapka (kuczma, magierka, kołpak i w końcu konfederatka).                                                                                                                              

Dopiero jednak na Sejmie w 1776 roku (240 lat temu) usankcjonowano jednolity strój narodowy dla szlachty polskiej, różniącej się tylko kolorem dla poszczególnych województw.

(Sandomierskie: kontusz jasnobłękitny, wyłogi szkarłatne, żupan biały).                                                   

Podstawową częścią tradycyjnego ubioru był żupan, czyli długa, sięgająca kostek sukmana z atłasu, jedwabiu lub adamaszku.

Żupan miał wąskie rękawy, niski, stojący kołnierz oraz był silnie sfałdowany ku tyłowi na wysokości pasa.

Z przodu zapinany na gęsto rozmieszczone pętle, haftki lub guzy.

Pod szyją zapinany ozdobną broszą lub guzem.                                                                                              

Na żupan nakładano kontusz, czyli rodzaj długiej, rozciętej z przodu sukni sięgającej poniżej kolan.

Górna część kontusza była rozchylona, odsłaniająca żupan.

Charakterystyczne dla kontusza były rękawy rozcięte od mankietów aż po bark, luźno zwisające lub zarzucone na plecy jako tzw. wyloty.

(”…i z lekka zarzuciwszy wyloty kontusza…”).

Kontusze posiadały podszewkę, czyli wyłogi, w innym kolorze niż sam kontusz.                                                                                                                 

Uzupełnieniem kontusza był obowiązkowy, barwny pas kontuszowy  ok. 4 m długości i 40 cm szerokości oraz karabela, czyli ozdobna szabla.                                                                                                                

Dużą ewolucję przeszło nakrycie głowy, aż przybrało ostateczny kształt tzw. konfederatki, czyli zmodernizowanej krakuski lub rogatywki.                                                                                                                        

Polski strój narodowy, tak długo ewoluujący i zaakceptowany formalnie dopiero w 1776 roku był reakcją na niezwykle agresywną francuszczyznę, na którą narzekał mocno Podkomorzy w I ks.„Pana Tadeusza”.                                                                                                                                                                  

Szlachecki strój narodowy w okresie Sejmu Wielkiego chętnie przywdziało mieszczaństwo, szczególnie w dużych miastach.                                                                                                                                                

Do dziś XVIII-wieczny strój zachowało krakowskie bractwo kurkowe.

Franciszek Rusak

 

')

Ta strona używa plików cookies, zapisywanych i odczytywanych z Twojego urządzenia. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Wszystkie szczegóły na ten temat znajdziesz w naszej Polityce Prywatności