55 lat Salonowej Orkiestry Zdrojowej w Busku

Dodane przez TMB Busko, 05 luty 2015

Od 1947 roku w Busku Zdroju istnieje Orkiestra Zdrojowa. Jest ona siedmioosobowym zespołem muzyków grających dla kuracjuszy przebywających w tym znanym kurorcie. Autor tej pracy związany jest z tym miejscem od najmłodszych lat. Aktualnie pracuje w zespole Orkiestry grając na fortepianie.

Czytelnik w pierwszym rozdziale wprowadzony jest w czas, miejsce atmosferę jaka stała się fundamentem funkcjonowania Orkiestry przez szereg lat od 1947 roku do dnia dzisiejszego. Przedstawiono zadania jakie w uzdrowisku pełni taki zespół.
Następnie autor kieruje swą uwagę na postać której Orkiestra zawdzięcza swoje istnienie. Był to Jan Krzesimowski. Warto upamiętnić jego pracę i entuzjazm, które były podstawą działalności Orkiestry Zdrojowej.
W trzecim rozdziale autor przedstawia osoby pracujące w zespole i najbardziej zaangażowane w jego działalność. W kolejnym rozdziale prezentuje historię największych sukcesów i osiągnięć Salonowej Orkiestry Zdrojowej. Opisuje koncerty grane w Busku jak i poza uzdrowiskiem, te, które najbardziej zapadły muzykom w pamięć i ze względu na swój prestiż warte są udokumentowania.
W celu sprawdzenia kulturotwórczej roli Salonowej Orkiestry Zdrojowej przeprowadzono wśród słuchaczy ankietę. Jej wyniki prezentowane są w rozdziale piątym.
Należy mieć nadzieję, że niniejsza praca przyczyni się do upamiętnienia ponad pięćdziesięcioletniej historii Orkiestry Zdrojowej. Autor zebrał większość dostępnych dokumentów i na ich podstawie w jednym opracowaniu umieścił istotne informacje na temat Orkiestry. Zaznaczyć należy, iż dokumentacja działalności zespołu nie była systematycznie prowadzona, ani gromadzona. Dociekliwość autora oraz ciekawość badawcza pozwoliły w choć w pewnym stopniu uporządkować fakty z historii zespołu.
Orkiestra Zdrojowa w Busku powstała w 1947 r. Początkowo był to zespół wieloosobowy wykonujący koncerty promenadowe w Parku Zdrojowym w sezonie wiosenno – letnim. Po remoncie Sanatorium „Marconi" od 1952 r. zaczęto przyjmować kuracjuszy przez okrągły rok. Z inicjatywy prof. Jana Krzesimowskiego utworzono Orkiestrę grającą codziennie, przez 24 dni każdego turnusu. Między turnusami była kilkudniowa przerwa związana z przygotowaniem obiektów sanatoryjnych do następnego przyjazdu kuracjuszy. W tych latach muzycy mieli zapewnione dobre warunki finansowe, mieszkaniowe i wyżywienie co spowodowało, że zaczęli osiedlać się w Busku na stałe. Koncerty wówczas odbywały się głównie w sanatorium „Marconi", a latem także w Muszli Koncertowej. Dancingi zaś organizowano w Kawiarni „Klub Kuracjusza" i na powietrzu przy Małej Muszelce (obok kortu tenisowego). Muzycy koncertowali również w Solcu Zdroju.
Orkiestra Zdrojowa była „oczkiem w głowie" władz miasta i uzdrowiska, nie brakowało pieniędzy na jej utrzymanie. Istniała wówczas Komisja Zdrojowa – ciało Rady Miejskiej. Przewodniczącym Komisji był dyrektor P.P. Uzdrowiska. Pobierała ona od przybywających do Buska kuracjuszy niewielką opłatę tzw. taksę klimatyczną. Pieniądze te z powodzeniem wystarczały na utrzymanie Biura Usług, Orkiestry, Parku Zdrojowego oraz Biblioteki. Po likwidacji w 1969 r. Komisji Zdrojowej zaczęły się kłopoty, głównie finansowe, a Orkiestrę przejmowały na zmianę Powiatowa Rada Narodowa, Miejska Rada Narodowa, Gminna Rada Narodowa, Urząd Miasta i Gminy aż wreszcie od 1 stycznia 1982 r. P.P. Uzdrowisko Busko – Solec, chociaż zespół przez cały czas koncertował w tym samym miejscu.
1 stycznia 1999 roku, z chwilą wejścia w życie „nowej reformy lecznictwa", Orkiestrę Zdrojową rozwiązano z powodu braku środków finansowych na jej utrzymanie. Był to najtrudniejszy moment w historii istnienia zespołu, ale dzięki apelom mieszkańców Buska oraz interwencjom wielu kuracjuszy, władze miasta i uzdrowiska zdecydowały o utrzymaniu i współfinansowaniu Orkiestry. Wtedy to właśnie zapadła decyzja o przekształceniu Orkiestry Zdrojowej w spółkę cywilną działającą na własny rachunek, sponsorowaną przez Urząd Miasta i Gminy, Uzdrowisko Busko S.A., Sanatorium „Włókniarz", 21 Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo – Rehabilitacyjny, Sanatorium „Nida Zdrój" S.A. oraz Sanatorium „Rafał". Organizatorem i zleceniodawcą koncertów jest Buskie Samorządowe Centrum Kultury.
Salonowa Orkiestra Zdrojowa wykonuje rocznie 90 koncertów dla kuracjuszy i mieszkańców Buska. Bierze udział w festiwalach muzycznych oraz koncertach promujących miasto i uzdrowisko. W latach 1998 i 1999 podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Uzdrowiskowej w Polanicy Zdroju zdobyła główne nagrody oraz nagrodę publiczności, a w roku 2001 jako dwukrotny zwycięzca, zainaugurowała kolejny festiwal. W październiku 1999 r. w ramach VI Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Wiedeńskiej – Wrocław '99 wystąpiła z szeregiem koncertów między innymi w przepięknej Auli Leopoldina Uniwersytetu Wrocławskiego, w Sali Widowiskowej Domu Kultury w Żarach, w Miejskim Ośrodku Kultury w Oleśnicy oraz w cudownym Zamku Piastów Śląskich w Brzegu Opolskim. Orkiestra jest „ambasadorem" miasta i uzdrowiska w różnych częściach Polski, ale także cieszy się znakomitą opinią wśród słuchających jej obcokrajowców.
Niebywała popularność Salonowej Orkiestry Zdrojowej bierze się z profesjonalizmu muzyków, świetnego repertuaru, znakomitego wykonania i prezencji, co wyrażane jest w opiniach ludzi przybywających zawsze w kompletach na koncerty. Salonowa Orkiestra Zdrojowa prezentuje najwyższy poziom w dziedzinie muzyki uzdrowiskowej, dostarczając słuchaczom niezapomnianych doznań estetycznych i duchowych. Koncerty w wypełnionej po brzegi Sali Koncertowej Sanatorium „Marconi" są swoistą terapią i balsamem na wszelkie troski i cierpienia, związane z problemami zdrowotnymi kuracjuszy przyjeżdżających na leczenie do Buska Zdroju.
Trzeba mieć nadzieję, że dopóki istnieje Uzdrowisko Busko Zdrój z jego wspaniałymi walorami leczniczymi, zawsze towarzyszyć mu będzie muzyka bardzo młodej „staruszki" – Salonowej Orkiestry Zdrojowej.

Piotr Herok

Rozdział pierwszy

Zarządzający uzdrowiskami ze starannością dbali, o to aby zapewnić przyjeżdżającym „do wód" rozrywkę. Dlatego muzyka i muzycy od zawsze towarzyszyli kuracjuszom czyniąc Busko chętnie odwiedzanym i znanym w Polsce i w świecie kurortem.
Oprócz muzyków stale grających dla buskich gości zapraszano również na koncerty uznanych artystów. Ignacy Jan Paderewski w początkach swojej kariery miał także swój „buski epizod". Wydarzenie to tak opisuje Bogdan Orłowski w artykule z Miesięcznika Buskiego. „Latem 1879 roku Paderewski został zaproszony jako akompaniator wraz ze skrzypkiem, profesorem warszawskiego konserwatorium Władysławem Górskim. Młody pianista miał zagrać również utwory muzyczne solo, opracowane przez siebie. W buskim uzdrowisku działała już w tym czasie orkiestra zakładu kąpielowego, której kierownikiem był Antoni Maruszewski, przyjaciel obu muzyków."

Ignacy Jan Paderewski

Z jego koncertem wiąże się zabawna historia, która wiele mówi o warunkach, w których musieli pracować buscy muzycy. Na próbie okazało się, że do dyspozycji pianisty jest fortepian „krajowej produkcji, nie najlepszej marki, w dodatku mocno sfatygowany, porządnie ograny na domiar złego z kilkoma klawiszami "martwymi" - młotki uderzające w struny mogły się tylko podnosić do góry, a opadać same nie chciały". Paderewski był zrozpaczony, ale koncertu nie można było odwołać, gdyż szeroko rozreklamowany przyciągnął rzesze słuchaczy. „Wyjście z trudnej sytuacji znalazł Antoni Maruszewski. W trakcie koncertu czuwał przy fortepianie popychając zacinające się młoteczki."
Podczas pobytu Ignacego Paderewskiego i Władysława Górskiego w Busku Zdroju w Warszawie zmarł Apolinary Kątski, znany i ceniony skrzypek, dyre¬ktor Instytutu Muzycznego w Warszawie. Antoni Maruszewski postanowił uczcić pamięć zasłużonego artysty. Została zamówiona msza św. w buskim kościele parafialnym za duszę zmarłego Kątskiego, podczas której miał być wykonany stosowny utwór muzyczny. „Maruszewski takie¬go utworu nie miał. Z pomocą przyszedł mu z kolei Ignacy Jan Pa¬derewski. Na poczekaniu napisał marsza żałobnego z te¬matów Apolinarego Kątskiego." Trzecia część tego utworu oparta była na motywach "Kantaty uroczystej" zmarłego artysty. Utwór Ignacego Paderwskiego nie miał żadnego numeru. Antoni Maruszewski wysnuł błędny wniosek, że napisany w Busku marsz był pierwszą kompozycją młodego pianisty. Najwcześniejszym utworem Paderewskiego jest kompozycja "Valse mignone" z roku 1876, dedykowana Gustawowi Ruguskiemu, wybitnemu kompozytorowi i pedagogowi, u którego Igna¬cy studiował harmonię i kontrapunkt.
Recitale gwiazd muzycznych w Busku Zdroju cieszyły się dużym powodzeniem wśród kuracjuszy, dawały niezwykłą kulturalną rozrywkę, przez co świadczone w uzdrowisku usługi były niebywale atrakcyjne. W roku 1925 wystąpił w kurorcie znany pianista Władysław Szpilman. O możliwej wizycie znanego tenora Jana Kiepury wspomina Adam Wiliusz pisząc „Może wpadnie Jan Kiepura?" w swoim wierszu z książki „Na wesołej Buskiej fali". Oto fragment:
Restauracja Zdrojowa Adam Wiliusz (fragment)
Gdy już sezon w pełnym ruchu,
I wieczorne padną cienie,
Masz codziennie do wyboru:
Dancing, koncert, przedstawienie.
Recitale mistrzów tonu,
Pegazowe czasem pióra,
Rewie, bale, niespodzianki...
(Może wpadnie Jan Kiepura?).
W wierszu znajdujemy literacki opis życia kulturalnego uzdrowiska w okresie międzywojennym. Adam Wiliusz, dyrektor buskiego gimnazjum, był polonistą, poetą, muzykiem i nauczycielem. W 1928 roku został dyrektorem Gimnazjum Koedukacyjnego Sejmiku Stopnickiego w Stopnicy. Człowiek wysokiej kultury i wspaniały organizator. Wykazywał wiele troski o dobór wykwalifikowanej kadry nauczycielskiej.
Adam Wiliusz chętnie pracował z młodzieżą, zrzeszoną w ZHP, samorządzie szkolnym, Bratniej Pomocy, Lidze Morskiej i Kolonialnej, PCK i w innych organizacjach. W szkole, którą kierował działał chór szkolny, zespół muzyczny, teatrzyk szkolny oraz zespoły sportowe i turystyczno – krajoznawcze. Dyrektor Wilusz wraz z małżonką Zofią urządzali dla młodzieży koncerty domowe, które były interesującym przeżyciem dla uczniów gimnazjum.
Gimnazjum stało się placówką promieniującą kulturalnie na życie środowiska, a znaczenie szkoły było doceniane przez społeczeństwo całego powiatu Stopnickiego. W latach 1923-34 sytuacja gospodarcza kraju nie była najlepsza i to wszystko odbijało się także na warunkach pracy szkół. Utrapieniem dla Wiliusza było rosnące zadłużenie szkoły, a Wy¬dział Powiatowy dążył do prze¬niesienia gimnazjum ze Stopnicy do Buska Zdroju, gdzie mieściła się siedziba powiatu.
Adam Wiliusz
We wrześniu 1933 roku gimnazjum w Busku rozpoczęło działalność przy ulicy Mickiewicza. W 1934 roku wydana została W Busku Zdroju książka pod tytułem „Na wesołej buskiej fali". Autor wystąpił pod pseudonimem AWI (Adam Wiliusz). W 1935 roku w wyniku nieporozumień z Wydziałem Powiatowym odszedł ze stanowiska dyrektora gimnazjum i wyjechał do Krakowa gdzie pracował. Zginął podczas okupacji hitlerowskiej w Oświęcimiu.

Adam Wiliusz to ważna postać. Jego zasługą jest upamiętnienie kultury kurortu Buska z czasów przedwojennych, jak również szerzenie zamiłowania do muzyki wśród młodzieży.

Oto fragment jego wiersza:

Park zdrojowy

Ale wejdźmy do Zakładu,
Ten, kto pomni dawne dzieje,
Gdy dziś spojrzy na „Łazienki",
Jednym słowem - promienieje.

Serce się napełnia dumą,
Że co skradli nam Judasze,
Znów jest w Polsce Niepodległej,
Tak bogate i tak nasze.

Kolumnada z Kapitolu
Lśni się w słońcu śnieżną bielą —
U stóp skrzętni ogrodnicy, dywan perski
Z kwiatów ścielą. (...)

Ścieżki toną w drzew zieleni,
Plaże, korty tenisowe,
A w zwierzyńcu smukłe łanie,
Pod pieszczoty kładą głowę.

Od godziny ósmej rana,
Gra orkiestra Zakładowa-
(Niech się przed nią w tym sezonie,
Każda inna w cieniu schowa).

W parku teatr, restauracja –
Filmy nowe wprost z Warszawy, -
Nie zabraknie kuracjuszom
I rozrywki i zabawy.

Z wiersza dowiadujemy się, że w Busku toczyło się żywe i interesujące życie kulturalno – rozrywkowe, nawet jeśli weźmiemy pod uwagę to, że autorem tych słów jest „lokalny patriota". Proponowano kuracjuszom udział w różnego rodzaju programach oświatowych czy rozrywkowych. Goście oprócz zabiegów leczniczych korzystać mogli także z obiektów sportowych, wydarzeń kulturalnych, koncertów, spektakli i seansów filmowych.

Uzdrowisko przed II Wojną Światową działało sezonowo od kwietnia do października. W tym czasie, około 1934 roku, jak pisze Adam Wiliusz w wierszu „Park Zdrojowy" w uzdrowisku „od godziny ósmej rana gra orkiestra Zakładowa". Informator o kuracji w Busku z 1932 r. podaje w rozdziale Rozrywki: „Zakład Zdrojowy posiada duży park z obszernym deptakiem, z bardzo starannie utrzymanemi gazonami, szpalerami ciągle kwitnących róż, oraz estetycznie rozrzuconemi różnobarwnemi klombami. Park ten stanowi środek zdrojowiska, w około którego obraca się całe życie zakładu. Na deptaku od godziny 8-ej do 10-ej z rana i od 4-ej do 7-ej po południu gra orkiestra, program której ustala Dyrekcja Zakładu, uwzględniając każdorazowo życzenia kuracjuszów." Orkiestra Zdrojowa odgrywała wtedy, jak widać, znaczącą rolę w życiu sanatorium i stanowiła stały, wszechobecny element życia kuracjuszy i miasta. Jak podają Piotr Herok i Leszek Marciniec członkami zespołu byli rezerwiści oraz byli wojskowi. Dyrekcja Uzdrowiska najchętniej zatrudniała Orkiestry Wojskowe. Przy okazji wykonywania koncertów muzycy również korzystali z darów buskiego kurortu.

Koncerty Orkiestry Zdrojowej, mimo, że było ich wiele, nie były jedynym punktem w programie rozrywkowym uzdrowiska. Kuracjusze mogli też oglądać występy przygotowane przez Amatorski Zespół Teatralny. Powstał on w Busku Zdroju przy Stowarzyszeniu Rezerwistów i Byłych Wojskowych. „W skład Zarządu Amatorskiego Zespołu Artystycznego wchodzili: dr Zygmunt Żubr – przewodniczący, Antoni Motyl – sekretarz, Stefan Mazurkiewicz – skarbnik, Józef Dytkowski – gospodarz, Marian Łoziński – reżyser, Maria Nowaczkiewicz i Michał Bąkowski – członkowie zarządu."

Amatorski Zespół Teatralny wystawiał sztuki w sali balowej „Marconi". W ich repertuarze odnajdujemy inscenizacje: „Krowodyrskie Zuchy", „Cud nad Wisłą", „Polacy w Ameryce", „Kapral Szczapa", „Wierna kochanka", „Fura słomy" – farsa, oraz montaże słowno muzyczne: „Wesoły Wieczór", „Hipciu ratuj", „Gałganek", „Sublokatorka" i inne.

Inscenizacja w Sali balowej oprócz aktorów widzimy zespół muzyczny

Nie tylko typowo artystyczne przedsięwzięcia były dostępne dla gości uzdrowiska. Aby urozmaicić sobie wieczory w Busku można się było wybrać do Restauracji Zdrojowej. Tę również opisał Adam Wiliusz.

Restauracja Zdrojowa Adam Wiliusz (fragment)

Restauracja, jak w Savoy'u,
Słodko jęczą saksofony,
Nic dziwnego, że kuracjusz
Czuje we krwi twórcze jony.

Zapomina o łamaniu,
Lub, że w krzyżach mu coś strzyka,
Cuda działa, jak wiadomo,
Dobry nastrój i muzyka. (...)

Gdy już sezon w pełnym ruchu,
I wieczorne padną cienie,
Masz codziennie do wyboru:
Dancing, koncert, przedstawienie. (...)

Z wiersza dowiadujemy się jak wyglądało życie towarzyskie. Do codzienności należał koncert czy przedstawienie lub bal. W 1925 roku uruchomiono ekskluzywną restaurację w zachodnim skrzydle „Łazienek" (dziś sanatorium „Marconi"). „Była to najładniejsza i największa restauracja w Busku Zdroju. Działała sezonowo, podobnie jak Uzdrowisko - od kwietnia do października. Restaurację w „Łazienkach" założyli Państwo Stefania i Stanisław Urowie wraz z synami Józefem i Antonim, którzy przybyli z Bochni."
Oprócz wspaniałych dań i zakąsek serwowanych przez Państwa Urów restauracja przyciągała gości na codzienne dancingi. Do tańca w restauracji uzdrowiskowej grała orkiestra o nazwie „Happy Boys".
Orkiestra „Happy Boys"
Rozdział drugi

Inicjatorzy powstania Salonowej Orkiestry Zdrojowej

Muzyka nieprzerwanie towarzyszy działaniu buskiego uzdrowiska. Służy odpoczynkowi państwa kuracjuszy. Zachęca do tańca, a także radujei duszę podczas koncertów. Potrzebę powstania salonowej orkiestry zauważali wszyscy, którym bliska była muzyka i nieobojętnie przechodzili obok świata dźwięków. Sygnały o potrzebie zorganizowania „muzyki" w takiej formie docierały do Dyrekcji Uzdrowiska wielopłaszczyznowo. Państwo kuracjusze wielokrotnie sugerowali chęć słuchania dobrych i ciekawych koncertów. W sanatorium „Łazienki" już na etapie planów uwzględniono Salę Balową. Projektant Henryk Marconi znał bowiem potrzeby życia muzycznego uzdrowiska.

Życie kulturalne kuracjuszy rozpoczynało się po obiedzie, gdy kończyły się lecznicze zabiegi. „Wszyscy spotykali się w pobliżu „Łazienek" przy Muszli Koncertowej w oczekiwaniu na koncert wojskowej orkiestry dętej lub innego zespołu estradowego zatrudnianego przez dyrektora uzdrowiska. Przed koncertem z głośników płynęła muzyka zarejestrowana na płytach gramofonowych."

O potrzebach tego miejsca wiedzieli kuracjusze, muzycy zespołów występujących w Busku oraz kierownictwo uzdrowiska. Wszystkim zależało aby goście byli zadowoleni. Dla dyrekcji było to dodatkowe wyzwanie, gdyż zmuszało do wygospodarowania funduszy wspierających „muzykę w Busku".

Stale grająca Orkiestra Zdrojowa w Busku powstała w 1947 roku Początkowo był to zespół wieloosobowy wykonujący koncerty promenadowe w Parku Zdrojowym w sezonie wiosenno – letnim.

Po II Wojnie Światowej nadszedł właściwy moment. Kierownikiem Działu Ekonomicznego Uzdrowiska został muzyk Jan Krzesimowski, który formalnie założył Orkiestrę Zdrojową.

W 1952 roku ukończono remont „Łazienek". Sala Balowa stała się Salą Koncertową. Nazwę „Łazienki" zmieniono na Sanatorium „Marconi". Kuracjusze mogli przebywać przez okrągły rok. Z inicjatywy Jana Krzesimowskiego utworzono Orkiestrę. Znalazło zatrudnienie siedmiu muzyków tworząc kameralny zespół typu odeon. Koncerty wówczas odbywały się głównie w Sali Koncertowej sanatorium „Marconi", a latem także w Muszli Koncertowej. Dancingi zaś organizowano w Kawiarni „Klub Kuracjusza" i na powietrzu przy Małej Muszelce (obok kortu tenisowego). Muzycy koncertowali również w Solcu Zdroju. Orkiestra grała codziennie, przez 24 dni każdego turnusu. Między turnusami była kilkudniowa przerwa związana z przygotowaniem obiektów sanatoryjnych do następnego przyjazdu kuracjuszy.

2.1 Jan Prosper Krzesimowski

Jan Prosper Krzesimowski syn Kazimierza i Zofii z domu Królen, urodził się 25 czerw¬ca 1898 roku w Samborcu, w rodzinie szlacheckiej. Otrzymał sta¬ranne wykształcenie ekonomicz¬ne oraz muzyczne. Po zakończe¬niu I Wojny Światowej mieszkał i pracował w Krakowie, gdzie w 1921 roku zawarł związek małżeń¬ski z Natalią z Kamińskich.

Do Buska Zdroju Jan Krzesi¬mowski przybył w 1950 roku ze Szczawna Zdroju i objął stanowi¬sko kierownika Działu Ekono¬micznego w dyrekcji Państwowe¬go Uzdrowiska Busko. Oprócz pracy zawodowej, włączył się w nurt działalności kulturalnej i społecznie prowadził Zespół Pieśni i Tańca przy uzdrowisku. Zespół ten działał od po¬czątków lat pięćdziesiątych, do połowy lat sześćdziesiątych. Występował dla kuracju¬szy w Muszli Koncertowej, w Sa¬li Koncertowej sanatorium „Marconi" oraz wyjeżdżał w te¬ren, do szkół i zakładów pracy, gdzie dawał koncerty, które wówczas były jedną z niewielu form upowszechniania kultury. Jan Krzesimowski często sam siadał do pianina czy fortepianu i akompaniował, lub dawał koncerty dla kura¬cjuszy. Był „duszą" towarzystwa. Często po pracy spotykał się z kuracjuszami na dansingach i koncertach. Oprowadzał wy¬cieczki po Parku Zdrojowym i najbliższej okolicy.

Pracownicy Uzdrowiska oraz kuracjusze, zwracali się do niego w formie „panie pro¬fesorze", bowiem był jednym z niewielu pracowników PPU, którzy mieli wyższe wykształcenie - ekono¬miczne. Był nauczycielem muzyki, tańca i śpiewu, zgodnie z tradycją zasługiwał na taki tytuł.

Jan Krzesimowski pisał wiersze i komponował muzykę. Do dziś Orkiestra Zdrojowa ma w swoim repertuarze walc „Do Buska po zdrowie", którego autorem tekstu i kompozytorem był Jan Krzesimowski. Z utworem tym Orkiestra zdobyła pierwsze miejsce w 1999 roku na konkursie Muzyki Uzdrowiskowej, który odbył się podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Uzdrowiskowej w Polanicy Zdroju „Muzyka Świata"
Jan Krzesimowski zmarł 22 czerwca 1974 r. w Busku Zdroju został pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu parafialnym w Samborcu.

Jan Krzesimowski (drugi od lewej) Orkiestra Zdrojowa w Muszli Koncertowej 1958 r.

Tak więc formalnym założycielem Orkiestry Zdrojowej w 1947 roku był Jan Krzesimowski. Inspirowany sugestiami państwa kuracjuszy, muzyków a także mieszkańców miasta, czyli gospodarzy.

Jan Krzesimowski (od lewej) z Orkiestrą Zdrojową w Sali Koncertowej „Marconi"

2.2 Lata 1947 – 1952

W pierwszym okresie 1947 – 1952 Orkiestrą Zdrojową nazywano zespół muzyków pracujących sezonowo i nie byli oni zatrudnieni na stałe w uzdrowisku. Po remoncie Sanatorium „Łazienki" Orkiestra Zdrojowa pracowała codziennie.
Centralne miejsce Parku Zdrojowego zajmuje późnoklasycystyczny gmach „Łazienek" z 1836 r. zaprojektowany przez architekta włoskiego pochodzenia Henryka Marconiego. Wzorowany na starorzymskich budowlach użyteczności publicznej, zbudowany jest na planie litery T. Tworzą go korpus główny i dwa skrzydła boczne, które służyły jako części mieszkalne. Od północy frontową elewację tworzy kolumnada z otwartym portykiem arkadowym, wspartym na kolumnach w stylu korynckim. Pierwszą salę – pijalnię wypełniają kolumny z głowicami korynckimi tworząc bramy w czterech kierunkach. Przy wejściu na Salę Balową stoją gipsowe posągi Orfeusza i Eurydyki. Literacko opisuje SalęBalową znany czytelnikowi z poprzedniego rozdziału Adam Wiliusz:
(...) Wkoło bogi i herosy.
Zeszły z Akropolu,
Patrzą z góry obojętnie,
Na ten padoł łez i bólu. (...)

Tu urządza zakład bale,
Gdy węglowe znikną kwasy,
Stąd są wejścia do wytwornych,
licznych kabin I-szej klasy. (...)

Również w Głównym Pawilonie
Mamy salę czytelnianą,
Gdzie czasopism cała fura,
Ściąga gości skoro rano.(...)

Przebudowa „Łazienek objęła wybudowanie w miejsce parterowych – piętrowych skrzydeł bocznych, zachowując kolumnadę, . Zlikwidowano wejścia do kabin kąpielowych z Sali Balowej, które zastąpiono wejściami z korytarzy bocznych równoległych do Sali Balowej. W miejscach wejść umieszczono lustra. Pomiędzy lustrami na kolumnach umieszczone są popiersia bogów rzymskich. Zamontowano krzesła dla publiczności. Busko Zdrój posiada interesującą architektonicznie i akustycznie Salę Koncertową „Marconi" gdzie od 1952 r codziennie koncertują muzycy Orkiestry Zdrojowej.
W opinii wielu muzyków, akustyka Sali Koncertowej jest tak bardzo interesująca, że może stanowić niemal atrakcję. Architekt Henryk Marconi umiejscowił tak miejsce dla zespołu muzyków, że są oni słyszalni bardzo dobrze również w Pijalni, gdzie kuracjusze „zażywają leczniczych wód" i oczywiście bezpośrednio na Sali Balowej, dziś Koncertowej.

1.2 Funkcja i cele różnych form działalności muzycznej oraz ich znaczenie dla kuracjuszy i mieszkańców miasta.
Jak dowiadujemy się z nielicznych publikacji oraz wierszy Adama Wiliusza muzyka towarzyszyła uzdrowisku od zawsze i każdego dnia: „Masz codziennie do wyboru: Dancing, koncert, przedstawienie." Zespoły muzyczne jak również teatralne uatrakcyjniały pobyt w buskim kurorcie. Dostarczały rozrywki i umilały kontakty towarzyskie kuracjuszom. Dla gości koncerty były również odprężeniem po codziennej „dawce zdrowia" w postaci licznych zabiegów. Wieczorami państwo kuracjusze mogli korzystać z organizowanych bali i wieczorków tanecznych, dancingów oraz koncertów – recitali wykonywanych przez uznanych nie tylko w kraju muzyków. Należy sądzić, że - tak jak obecnie - państwo kuracjusze, do których należeli także artyści przybywający na wypoczynek czy kurację, włączali się czynnie w życie towarzyskie, organizując na przykład recitale.
Mieszkańcy miasta pełnili rolę gospodarzy, często rolę służebną. „Większość mieszkańców Buska w tym okresie utrzymywała się z pracy w rolnictwie". Zaopatrując w produkty rolno – spożywcze także uzdrowisko. Mniejsza część busczan zajmowała się pracą w Uzdrowisku, czy to przy zabiegach, czy organizując kuracjuszom wypoczynek. Oczywistym jest, że uzdrowisko było motorem rozwoju miasta i podstawą bytu jego mieszkańców. Z wywiadów dowiadujemy się, że muzycy w swej większości byli zapraszani z innych miast do pracy w zespołach. Praca miała charakter sezonowy, podobnie jak funkcjonowanie uzdrowiska.
Jak wynika z powyższego muzyka w buskim uzdrowisku przede wszystkim uatrakcyjniała pobyt gościom, sprzyjała kontaktom towarzyskim, stanowiła odprężenie dla słuchaczy. Muzyka jak wiadomo ma cechy terapeutyczne, była zatem w tym miejscu niezbędna. W swej warstwie edukacyjnej przyczyniała się do poszerzenia ogólnej wiedzy muzycznej. Wreszcie warstwa duchowa (muzyczna ekspresja) ubogacała muzyczną wrażliwość słuchaczy.
Wszystkie te czynniki wpływały intensywnie na życie kulturalne. Z jednej strony zapewniali to ludzie działający w kulturze, a z drugiej dobrze zorganizowane miejsce jakim był park zdrojowy z muszlą koncertową i promenadami oraz Sala Balowa w Sanatorium Marconi

Rozdział trzeci

Działalność Salonowej Orkiestry Zdrojowej
w latach 1952-2004.
Kierownicy i zasłużeni członkowie
Ze względu na skąpą ilość dokumentów dotyczących działalności orkiestry, większość informacji zaczerpnięto z materiałów przygotowanych przez obecnego kierownika zespołu Piotra Heroka na wystawę upamiętniającą 55 rocznicę powstania Salonowej Orkiestry Zdrojowej. Wystawa miała miejsce w Sanatorium „Marconi" w Busku Zdroju w Sali Koncertowej latem 2002 roku.
Jak wspomniano wcześniej Orkiestra Zdrojowa rozpoczęła swoją działalność w Busku w 1947 roku. Początkowo był to zespół wieloosobowy wykonujący koncerty promenadowe w Parku Zdrojowym w sezonie wiosenno – letnim. Po remoncie Sanatorium „Marconi" od 1952 roku, gdy zaczęto przyjmować kuracjuszy przez okrągły rok, utworzono, z inicjatywy Jana Krzesimowskiego, Orkiestrę grającą codziennie. W początkowych latach istnienia orkiestry jej członkowie mieli zapewnione dobre warunki mieszkaniowe i finansowe. To wszystko spowodowało, że zaczęli osiedlać się w Busku na stałe. „Koncerty odbywały się głównie w sanatorium „Marconi", a latem także w Muszli Koncertowej. Muzycy koncertowali również w Solcu Zdroju." Występy były wyzwaniem dla muzyków. Gromadzili oni materiały nutowe i przygotowywali koncerty. „Próby były co dwa dni" – mówi Piotr Herok.
Ważnym aspektem działalności orkiestry było włączanie się „niemal do każdej imprezy, czy uroczystości ważnej dla miasta i gminy. Do tradycji należały także koncerty dla dzieci ze szpitala na Górce." Dyrektor Szpitala Dziecięcego „Górka" Stanisław Grabski, znany w Busku Zdroju meloman, człowiek doceniający walory muzyczne Orkiestry współpracował z zespołem. W prasie czytamy: „tradycyjnie", organizując koncerty dla niepełnosprawnych dzieci.
Wawrzyniec Hornik był kapelmistrzem zespołu w latach 1957-1984. Zaszczepił wśród muzyków orkiestry zapał do regularnych prób. W prasie napisano: „wieloletni, (...) najwierniejszy i najwytrwalszy kapelmistrz...". Mówił o sobie na łamach „Słowa ludu": - „W Orkiestrze gram najdłużej. Do Buska przyjechałem w 1957 roku. Przedtem byłem pierwszym flecistą w katowickiej Wielkiej Orkiestrze Symfonicznej Polskiego Radia. Zespołem symfonicznym dyrygował wtedy Grzegorz Fitelberg, a później Witold Rowicki" .
„Lata sześćdziesiąte, siedemdziesiąte to budowanie z najwytrwalszych muzyków, zgranego i ustabilizowanego zespołu, któremu przewodził Wawrzyniec Hornik. Najstarsi stażem muzycy to Marian Bieniek – akordeonista, pedagog, dyrektor Ogniska Muzycznego w Busku, Janusz Ciepliński – trębacz, Roman Chrobot – perkusista, i młodsi: Piotr Herok – kontrabasista, Andrzej Liburski – pianista i Adam Skotnicki – klarnecista."
Władze miasta i uzdrowiska pieczołowicie dbały o dobry poziom Orkiestry Zdrojowej. Nie brak było środków na jej utrzymanie. Finansowanie Zespołu odbywało się poprzez Komisję Zdrojową – agendę Rady Miejskiej. Przewodniczącym Komisji był dyrektor Uzdrowiska. Rada Miejska pobierała od kuracjuszy przybywających do Buska niewielką opłatę, taksę klimatyczną. Fundusze te z powodzeniem wystarczały na utrzymanie Biura Usług, Orkiestry, Parku Zdrojowego oraz Biblioteki. W 1969 roku zlikwidowano Komisję Zdrojową. Zaczęły się kłopoty, głównie finansowe. Orkiestrę przejmowały na zmianę Powiatowa Rada Narodowa, Miejska Rada Narodowa, Gminna Rada Narodowa, Urząd Miasta i Gminy, aż wreszcie od 1 stycznia 1982 roku Państwowe Przedsiębiorstwo Uzdrowisko Busko – Solec. Trzeba przy tym zaznaczyć, że zespół przez cały czas koncertował w tym samym miejscu.
1 stycznia 1999 roku, z chwilą wejścia w życie „nowej reformy lecznictwa", Orkiestrę Zdrojową rozwiązano z powodu braku środków finansowych. Był to najtrudniejszy moment w historii istnienia zespołu. Mieszkańcy Buska apelowali do władz miasta. „Miały miejsce liczne interwencje kuracjuszy i prasy." Staraniem kierownika Orkiestry Piotra Heroka i pismem dyrektora artystycznego Festiwalu Muzyki Uzdrowiskowej w Polanicy Zdroju Marka Pawłowskiego władze miasta i uzdrowiska zdecydowały o współfinansowaniu i utrzymaniu Orkiestry. Wtedy to właśnie zapadła decyzja o przekształceniu Orkiestry Zdrojowej w spółkę cywilną, sponsorowaną przez Urząd Miasta i Gminy oraz największe sanatoria. Do nich należą: Uzdrowisko Busko S.A., Sanatorium „Włókniarz", 21 Wojskowy Szpital Uzdrowiskowo – Rehabilitacyjny, Sanatorium „Nida Zdrój" S.A. oraz Sanatorium „Rafał". Organizatorem i zleceniodawcą koncertów jest do dziś Buskie Samorządowe Centrum Kultury .
Aktualnie Salonowa Orkiestra Zdrojowa wykonuje 90 koncertów rocznie. Odbiorcami są kuracjusze i mieszkańcy miasta Buska. Koncerty odbywają się głównie w Sali Koncertowej Sanatorium „Marconi" w poniedziałki oraz we czwartki. Ponadto zespół występuje w Sanatorium „Nida - Zdrój" oraz Sanatorium „Włókniarz". Orkiestra jest zapraszana do udziału w festiwalach muzycznych oraz imprezach promujących miasto i uzdrowisko. Zespół koncertował z powodzeniem podczas każdej edycji Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego im. Krystyny Jamroz w Busku Zdroju od 1994 roku.
Podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Uzdrowiskowej w Polanicy Zdroju w latach 1998 i 1999 Orkiestra zdobyła główne nagrody oraz nagrodę publiczności, a w roku 2001 jako dwukrotny zwycięzca, zainaugurowała kolejny festiwal. W październiku 1999 roku w ramach VI Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Wiedeńskiej – Wrocław '99 zespół wykonał szereg koncertów między innymi w znanej z kunsztownego wystroju i cenionej Auli Leopoldina Uniwersytetu Wrocławskiego, w Sali Widowiskowej Domu Kultury w Żarach, w Miejskim Ośrodku Kultury w Oleśnicy oraz w Zamku Piastów Śląskich w Brzegu Opolskim. Rzec by można, że Orkiestra jest „ambasadorem" miasta i uzdrowiska w różnych częściach Polski. Cieszy się znakomitą opinią wśród słuchających jej obcokrajowców.

Najbardziej zasłużeni członkowie Orkiestry Zdrojowej

imię i nazwisko instrument lata w zespole

Marian Bieniek (akordeon) 1956-98
Tadeusz Cukrzyński (fortepian) 1956-71
Wawrzyniec Hornik (skrzypce) 1957-84
Antoni Pękala (wiolonczela) 1959-67
Alojzy Karmański (klarnet) 1959-74
Roman Chrobot (perkusja) 1960 do dziś
Janusz Ciepliński (trąbka) 1960-92
Władysław Rossa (skrzypce) 1960-66
Piotr Herok (kontrabas) 1967 do dziś
Czesław Olszewski (skrzypce) 1968-71
Roman Szymała (fortepian) 1971-74
Andrzej Liburski (fortepian) 1974-98
Jerzy Głyk (klarnet) 1974-76
Adam Skotnicki (klarnet) 1976-93
Jacek Wieloch (skrzypce) 1987-94
Wiesław Glazer (skrzypce) 1994-97
Marek Mucha (skrzypce) 1983-85, 96-98
Swietłana Siemiannikowa (skrzypce) 1999-2001

W Orkiestrze Zdrojowej pracowali m. in.:

Egeniusz Ropak (wiolonczela),
Karol Bojda (perkusja),
Simone-Belg (kontrabas),
Henryk Goj (fortepian, sax.),
dr Henryk Serafin (fortepian),
dr Edward Henczel (skrzypce),
Jarosław Duda (fortepian),
Stefan Solarczyk (skrzypce),
Beata Kwiatkowska (skrzypce)

Obecny skład Salonowej Orkiestry Zdrojowej

Patrycja Jarosz (skrzypce) w zespole od 1998. Ukończyła Liceum Muzyczne im. Fr. Chopina w Krakowie. Jej sukcesem był udział w koncertach Międzynarodowej Orkiestry Młodzieżowej w Niemczech. Następnie studiowała w klasie skrzypiec u Prof. Roberta Kabary i Adama Walasa na Akademii Muzycznej w Krakowie. Oprócz pracy w zespole Salonowej Orkiestry jest pedagogiem muzycznym na terenie Krakowa. Jest zapraszana wielokrotnie z orkiestrą Capella Cracoviensis na wyjazdy zagraniczne m. in. do Japonii, Korei i Niemiec. Występowała z Krakowską Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Portugalii. Koncertowała podczas dwuletniego kontraktu muzycznego w Emiratach Arabskich.

Bogusław Kawula (flet) gra w zespole Salonowej Orkiestry Zdrojowej od 1999 roku. Ukończył Akademię Muzyczną w Krakowie w klasie fletu, ukończył również Akademię Górniczo - Hutniczą w Krakowie, pracuje w orkiestrze Capella Cracoviensis.
Stanisław Olko (klarnet) w zespole od 1997 roku, ukończył Szkołę Muzyczną II stopnia im F. Chopina w Krakowie w klasie klarnetu. Na co dzień pracuje w Operze Krakowskiej
Alina Grochala (wiolonczela) w zespole od 1997. Ukończyła Akademię Muzyczną w Krakowie w klasie wiolonczeli, jest muzykiem Opery Krakowskiej oraz pedagogiem w Szkole Muzycznej I Stopnia im. St. Wiechowicza w Krakowie, klasa wiolonczeli. „Naprawdę lubię tu grać. dla muzyka orkiestrowego to bardzo ważne usłyszenie siebie w zespole solistów jakim jest Salonowa Orkiestra Zdrojowa. Jest to dobra nauka słuchania" – mówi Pani Alina. Paweł Korepta (fortepian) w zespole od 1998. Autor niniejszej pracy, absolwent Papieskiej Akademii Teologicznej Instytutu Liturgicznego w Krakowie, student V roku Akademii Muzycznej w Krakowie na Wydziale Dyrygentury Chóralnej, Edukacji Muzycznej i Muzyki Kościelnej, organista Parafii Św. Brata Alberta w Busku Zdroju. Chętnie uczestniczy w życiu muzycznym miasta. Kilkakrotnie uczestniczył w Festiwalu im. Krystyny Jamroz dając recitale organowe. Z Panią Marią Dymek-Matyszczuk – sopran (USA), nagrał w 2002 roku płytę „Ave Maria" z muzyką sakralną.
Roman Chrobot (perkusja) w zespole Orkiestry Zdrojowej od 1960 roku. Ukończył Szkołę Muzyczną II st. im. Ludomira Różyckiego w Kielcach, w ciągu szeregu lat uczestniczył w działalności wielu zespołów m. in. Orkiestry Dętej. Piotr Herok (kontrabas, akordeon) obecny kierownik Salonowej Orkiestry Zdrojowej, w zespole od 1967. Wieloletni działacz muzyczny na terenie Buska założyciel zespołów: Orkiestry Dętej działającej do dziś przy Domu Kultury. Także twórca kapeli ludowej „Buskowianie", która występowała na Ukrainie w 1989 roku odnosząc sukcesy na wielu konkursach. W latach 1973-1978 instruktor zespołu muzycznego, działającego w Ośrodku Szkolno Wychowawczym dla Dzieci Niepełnosprawnych „Górka" wielokrotnie nagradzanego. Instruktor zespołów muzycznych działających przy Spółdzielni Mieszkaniowej oraz animator muzyczny w Domu Kultury. Instruktor „Kapeli Podwórkowej". Nauczyciel w Społecznym Ognisku Muzycznym w Busku (gitara). W 1988 r. akompaniator w zespołach pieśni i tańca Wisełka i Orlęta w Londynie. W latach 1967-1986 kierownik zespołu muzycznego działającego przy „Klubie Kuracjusza", gdzie odbywały się wieczorki taneczne dla kuracjuszy.
Soliści Salonowej Orkiestry Zdrojowej :
Marta Poliszot – sopran, wykształcenie muzyczne rozpoczęła w klasie fortepianu w krakowskiej Państwowej Szkole Muzycznej I Stopnia im. St. Wiechowicza, następnie uczyła się w klasie rytmiki w Liceum Muzycznym im. Fr. Chopina w Krakowie. Równocześnie uczęszczała do studia baletowego. Po zdaniu matury rozpoczęła naukę w Studium Wokalno-Aktorskim, skąd w 1997 r. pod koniec II roku nauki została zaangażowana przez Operę i Operetkę w Krakowie do wykonania partii „Pepi" w operetce „Wiedeńska krew" J. Straussa. Po tym wyjątkowo udanym debiucie otrzymała angaż na etat solistki Opery i Operetki w Krakowie, gdzie występuje do dnia dzisiejszego, równocześnie nadal kształci głos pod kierunkiem Krystyny Tyburowskiej. Marta Poliszot wykonuje partie Stasi z operetki „Księżniczka Czardasza", Lizy i Cyganki w dziele „Hrabina Marica" Emmericha Kalmana. Z powodzeniem gra Mi z op. „Kraina Uśmiechu" F. Lehara, Lia San z „Wiktoria i jej huzar" P. Abrahama, Hani z „Kuzynek z Księżyca" E. Kunneke, Oliwii z op. „Błękitny zamek" R. Czubatego, Cajtli ze „Skrzypka na dachu" J. Bocka oraz Kasi w „Serduszku z lodu" M. Lidy. Marta Poliszot współpracuje również z Galicyjską Orkiestrą Straussowską „Obligato".
Jan Migała – baryton. Ukończone studia techniczne na Politechnice Krakowskiej, ukończył Szkoła Muzyczna II Stopnia w Krakowie. Brał udział w konkursach wokalnych: Konkurs im J. Kiepury w Krynicy 1983 rok (IV miejsce), Konkurs im. A. Sari 1984 w Nowym Sączu (IV miejsce), pracuje w zespole Opery Krakowskiej z powodzeniem gra: Morales w „Carmen" G. Bizeta, Sylvio w „Pajacach" R. Leoncavalla, Jest odtwórcą roli Stanisława „Król Ubu" K. Pendereckiego, Wystepuje jako Gustaw „Kraina uśmiechu" F. Lehara, Carlig „Wiktoria i jej huzar" P. Abrahama, Perczyka ze „Skrzypka na dachu" J. Bocka.
Rozdział czwarty

Osiągnięcia

4.1 Konkursy

Salonowa Orkiestra Zdrojowa w swojej działalności dwukrotnie wzięła udział w konkursach. Były to: I Ogólnopolski Festiwal Muzyki Uzdrowiskowej 14-16 maja 1998 r. Polanica Zdró II Międzynarodowy Festiwal Muzyki Uzdrowiskowej 2-4 lipca 1999 r. Polanica Zdrój

4.1.1 Pierwszy Ogólnopolski Festiwal Muzyki Uzdrowiskowej14-16 maja 1998 r. Polanica Zdrój

Do konkursu w ramach festiwalu przystąpiło 15 zespołów z Polski, ale przede wszystkim orkiestry Polskich Uzdrowisk z Nałęczowa, Krynicy, Szczawna Zdroju, Lądka Zdroju, Polanicy i oczywiście Orkiestra Zdrojowa Przedsiębiorstwa Państwowego „Uzdrowisko Busko Solec".

Idea I Ogólnopolskiego Festi¬walu Muzyki Uzdrowiskowej zro¬dziła się w trakcie spotkania Za¬rządu Głównego i oddziału Wrocławskiego Stowarzyszenia na rzecz Rozwoju Społecznego. „Pojawił się pomysł iście kultu¬rotwórczy - stworzenie przed¬sięwzięcia ożywiającego dawne dobre tradycje muzyczne pols¬kich uzdrowisk - miejsc, których urok i walory lecznicze sławiono już przed wiekami."

„Cele, które organizatorzy pos¬tawili przed I Ogólnopolskim Festiwalem Muzyki Uzdrowisko¬wej były następujące:

- Przywrócenie w polskich uzdrowiskach dobrej tradycji słuchania muzyki relaksacyjnej na wysokim poziomie artystycznym
- wypromowanie stałej imprezy kulturalnej wzbogacającej ofertę polskich uzdrowisk
- wzmacnianie pozycji polskich kurortów na europejskim rynku usług uzdrowiskowych i turystycznych."

W Festiwalu mogły brać udział w kategorii A - orkiestry i zespoły zdrojowe, które aktual¬nie koncertują w jed¬nym z uzdrowisk pols¬kich. W kategorii B - or¬kiestry i zespoły, których członkami są studenci i absolwenci akademii muzycznych - i w repertuarze któ¬rych znajduje się mu¬zyka uzdrowiskowa. „Przez muzykę uzdro-wiskową organizatorzy rozumieli: utwory tra¬dycyjne - popularną muzykę poważną, zna¬ne utwory operowe i operetkowe oraz propo¬zycje własne uczest¬ników, utrzymane w tej samej konwencji." Obo¬wiązkiem wykonawcy było zaprezentowanie dwóch utworów o łącz¬nym czasie 10 minut w tym:

- jeden utwór dowol¬nie wybrany następujących kompozytorów
 E. Kalman (1882-1953)
 F. Lehar (1870-1948)
 S. Moniuszko (1819-1872)
 Johann Strauss (1825-1899)

Orkiestry mają wykonać kilka kon¬certów poza konkursem (w muszli koncertowej, w kawiarni, w Pijalni Wód Mineralnych).
Orkiestra z Buska Zdroju wybrała walca J. Straussa „Poranne gazetki" oraz fantazję „Bałkany" J. Knumanna.
Zespół przesłał kasetę z nagraniem, i został zak¬walifikowany się przez Komisję Konkursową, „w skład której wcho¬dziły wybitne autorytety muzycz¬ne - profesorowie uczelni, dyrektorzy filharmonii, kompozy¬torzy, krytycy muzyczni i propa¬gatorzy kultury."
„Patronat honorowy nad Festi¬walem objęła minister kultury i sztuki Joanna Wnuk-Nazarowa. Patronat artystyczny Akade¬mia Muzyczna w Warszawie i Akademia Muzyczna we Wrocła¬wiu."
Biorąc pod uwagę, iż nie często można oglądać przebieg wydarzeń podobnych do I Ogólnopolskiego Festiwalu Muzyki Uzdrowiskowej, przedstawię przebieg festiwalu.
W powitalnym koncercie or¬kiestr Kotliny Kłodzkiej wystąpili gospodarze - Orkiestra Zdrojowa z Lądka Zdroju i zespół „Eliksir" z Polanicy Zdroju, po czym organizatorzy dokonali uroczystego otwarcia. Wszystkich przybyłych powitali: dyrektor Festiwalu mgr Marek Pawłowski, pani Małgorzata Pawlisz - prezes Zarządu Głównego Międzynarodowego Stowarzyszenia na rzecz Rozwoju Społecznego w Warszawie i Jerzy Terlecki – burmistrz miasta Polanicy Zdrój. W koncercie inauguracyjnym festiwalu wystąpiła Orkiestra Koncertowa Wojska Polskiego pod dyrekcją Grzegorza Mielimąki. Orkiestra ta znana jest mieszkańcom i kuracjuszom Buska z koncertu organizowanego w Busku na rzecz Szpitala Dzie¬cięcego „Górka".
Pierwsze dwa dni festiwalu poświęcone były przesłucha¬niom artystów zakwalifikowa¬nych do konkursu. W trzecim dniu odbył się Koncert Galowy z udziałem zaproszonych gwiazd i nagrodzonych laure¬atów.
Jury Festiwalu w składzie: przewodniczący prof. Jerzy Mrozik - rektor Akademii Muzycznej we Wrocławiu, członkowie jury m.in.: prof. Ryszard Dudek - pro¬dziekan Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki Akademii Muzycznej w Warszawie, hrabia Wojciech Dzieduszycki - krytyk muzyczny, Grzegorz Mielimąka - kierownik artystyczny Orkiestry Koncertowej Wojska Polskiego w Warszawie, Józef Wiłkomirski – dyrektor Filharmonii Sudeckiej w Wałbrzychu.
I Nagrody nie przyznano. II Nagrodę otrzymała Orkiestra Zdrojowa z Buska Zdroju.
Buski zespół wystąpił w składzie :

- Marek Mucha – kapelmistrz, skrzypek
- Stefan Solarczyk – II skrzypce
- Alina Grochala - wiolonczela
- Piotr Herok – kontrabas, kierownik zespołu
- Stanisław Olko – klarnet
- Jarosław Duda – fortepian
- Roman Chrobot – instrumenty perkusyjne

III miejsce przyznano ex aequo Zespołowi Zdrojowemu „E-liksir" z Polanicy Zdroju oraz Jaworskiemu Zespołowi Kameral¬nemu „Violinetta" z Jawora. W kategorii B przyznano II miej¬sce ex aequo zespołom Kwartet „Cztery Kolory" - z Gdańska oraz Salonowej Orkiestrze Johanna Straussa z Warszawy ten 11 osobowy zespół wykonał: potpourri koncertowe z „Zemsty Nietoperza" J. Straussa i „Rapsodię cygańską" F. Ihlau. Kwartet „Cztery Kolory" stworzony przez muzyków Filharmonii Pomorskiej miał wtedy 5 miesięcy istnienia i wykonał: walc „Ballsirennen" z „Wesołej wdówki" F. Lehara oraz ragtime „The Entertiner" S. Joplina. III miejsce przyznano Polskiej Orkiestrze Salonowej „Sotto Voce" z Wrocławia, w której występują sa¬me panie. W wykonaniu „Sotto Voce" usłyszeliśmy: uwerturę z „Zemsty Nietoperza" i „Piroskę" H. Thersa.

Nagrodę Publiczności otrzy¬mał Zespół „Eliksir" z Polanicy Zdroju za wykonanie utworu E. Kalmana - Czardasz z operetki „Hrabina Marica" i kompozycję własną zespołu pt. „Kręci się w tańcu". Wszystkie przesłu¬chania konkursowe były rejes¬trowane przez media, a Kon¬cert Galowy został nagrany na płytę CD. W celu promocji mu¬zyki uzdrowiskowej i idei Fes¬tiwalu organizatorzy obiecali laureatom zorganizować pro¬fesjonalne koncerty w innych polskich uzdrowiskach.

Podczas festiwalu muzykami buskiej orkiestry opiekowała się Alicja Bednarska. Jest ona kierowniczką ówczesnego działu kulturalno – oświatowego w Uzdrowisku Busko Zdrój.

„W rozmowie z Alicją Bednarską hrabia Wojciech Dzieduszycki powiedział, że „jak żyje 100 lat" nigdy nie był w Busku Zdroju. Ma jednak nadzieję, że odwiedzi nasz kurort przy okazji Festiwalu im. Krystyny Jamroz, gdyż osobiście znał panią Krys¬tynę i ma o niej wiele miłych wspomnień."

Józef Wiłkomirski – dyr. Filharmonii Sudeckiej,
Alicja Bednarska, hrabia Wojciech Dzieduszycki,
Zbigniew Rymarz – pianista Tytus Wojnowicz – oboista.
Tygodnik Ponidzia 10 czerwca1998

„W trakcie trwania festiwalu, oprócz imprez o cha¬rakterze muzycznym, zor-ganizowane były warsztaty arteterapii. Warsztaty skiero¬wane były szczególnie do osób prowadzących działalność kulturalno-oświatową oraz tera¬peutyczną w uzdrowiskach. Za¬jęcia prowadzone były przez Martę Gozdecką z Instytutu Pedagogiczno-Artystycznego w Akademii Me¬dycznej w Poznaniu oraz leka¬rza muzykoterapeutę Macieja Kieryłę, który przedstawił ele¬menty profilaktyki i terapii mu¬zycznej w sanatorium. Odbył się także Koncert Rekreacyjny przygotowany przez Gabinet Muzykoterapii."

4.1.2 Drugi Międzynarodowy Festiwal Muzyki Uzdrowiskowej 2-4 lipca 1999 roku Polanica Zdrój
„Buska Orkiestra Zdrojowa w podwójnej koronie" tak pisała lokalna gazeta ukazująca się Polanicy Zdroju.

Festiwal odbył się w dniach 2-4 lipca 1999 roku. Buska Orkiestra ponownie przystąpiła do konkursu. Przygotowała potpourri z operetki „Paganini" Franza Lehara w opracowaniu Franza Kopriva, czardasza „Magyar bor" (Węgierskie wino) Ferry Muhra oraz kompozycję założyciela orkiestry Jana Krzesimowskiego - walca „Do Buska po zdrowie" aranżację tego utworu napisał pianista orkiestry Paweł Korepta.

W poprzednim roku Orkiestra rywalizowała w kategorii zespołów zdrojowych. Tym razem zespół zwyciężył, co było trudniejsze, w jednej zunifikowanej kategorii. Orkiestra wystąpiła w składzie:
Jan Migała – baryton
Swietłana Siemiannikowa – skrzypce, kapelmistrz zespołu
Andrzej Krzyżanowski – flet (w zastępstwie za Bogusława Kawulę)
Stanisław Olko – klarnet
Alina Grochala –wiolonczela
Piotr Herok - kontrabas
Paweł Korepta – fortepian
Roman Chrobot – perkusja
Jury tegorocznych polanickich konfrontacji orkiestr i zespołów jednogłośnie uznało buską orkiestrę kameralną za najlepszą przyznając „Grand Prix". Taką samą notę otrzymali buscy kameraliści również w oczach publiczności (specjalna Nagroda Publiczności).
Przesłuchania konkursowe odbyły się w sali Teatru Zdrojowego im. Mieczysławy Ćwiklińskiej w Polanicy. Koncert promenadowy zgromadził komplet publiczności. „W ponad godzinnym koncercie prezentowaliśmy klasykę „muzyki uzdrowiskowej", Termin taki zdążył już przylgnąć do muzyki uprawianej w większości uzdrowisk całego świata" - mówi Piotr Herok. Busczanie grający w 8 - osobowym składzie wykonali w Polanicy wiązankę melodii z operetki „Paganini" z wirtuozowską kadencją skrzypcową w wykonaniu Swietłany Siemiannikowej. Piosenkę „Do Buska po zdrowie" z tekstem Jana Krzesimowskiego wykonywał solista operetki krakowskiej - Jan Migała, występujący z busczanami od szeregu lat.
Jan Migała podczas koncertu promenadowego
Swietłana Siemiannikowa, Paweł Korepta,
Piotr Herok przed konkursem
W Tygodnik Polanicy czytamy: „(...) Pierw¬sza część wieczoru to ogłoszenie wyni¬ków festiwalowego konkursu, wręcze¬nie nagród i popisy laureatów Tegorocz¬ny konkurs odbywał się w łącznej kate¬gorii i słusznie, wszak w orkiestrach zdro¬jowych występują teraz profesjonaliści, czego przykładem jest laureat pierwszej nagrody, bezapelacyjny zwycięzca, Or¬kiestra Zdrojowa z Buska Zdroju. Przy¬pomnijmy, że rok temu zdobyła ona II nagrodę (I nie przyznano). Z tamtego składu w zespole pozostało niewielu muzyków, teraz to zespól w pełni profe¬sjonalny i już zupełnie niezależny. Zna¬komita skrzypaczka Swietłana Siemiannikowa i prawdziwy amant estradowy wokalista Jan Migała to soliści Operetki Krakowskiej. Zespół z Buska nie tylko zyskał uznanie w oczach jurorów, otrzy¬mał także Nagrodę Publiczności. (...)"
„Kontrowersji nie wzbudziła też II nagroda dla świetnego kwartetu im. A. Rubinsteina z Łodzi oraz dwa równo¬rzędne wyróżnienia dla Bydgoskiego Zespołu Muzyki Popularnej „Presto" i „Ad Libitum" z Wałbrzycha. Profesor Mrozik podkreślił bardzo wysoki i wyrównany poziom tego¬rocznego konkursu, zaś pan J. Mencel trafnie zauważył, że kłopoty material¬ne naszej kultury muzycznej sprawi¬ły rozpad wielkich zespołów wyko¬nawczych, za to powstawanie w ich miejsce wielu świetnych kameralnych, bardziej „dyspozycyjnych" grup."
4.2 Festiwale i inne znaczące koncerty
4.2.1 Koncert opłatkowy w Ambasadzie Francuskiej w Warszawie
Z inicjatywy Edwarda Sobczaka prezesa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Fransukiej oraz pracowników ambasady francuskiej w Warszawie został zorganizowany koncert opłatkowy. Na tę niecodzienną uroczystość dyplomaci ambasady zaprosili buskich muzyków. Salonowa Orkiestra Zdrojowa przygotowała specjalny program. „- Występ rozpoczęliśmy najsłynniejszą, znaną na całym świecie kolędą „Cicha noc". Ponieważ jest to kolęda austriacka, pierwsza zwrotka była w języku niemieckim, druga po angielsku, trzecia po francusku i czwarta po polsku. Na zakończenie koncertu wykonaliśmy utwory amerykańskie, aby upamiętnić ostatnie wydarzenia związane z atakami terrorystów na Stany Zjednoczone" – wspomina Piotr Herok kierownik Orkiestry.
Buska Orkiestra wystąpiła wraz z solistą Janem Migałą. Dyplomaci zaprosili muzyków na kolejny koncert w ambasadzie. Zaproponowano program „Historia operetki francuskiej". Był to znak uznania dla Salonowej Orkiestry Zdrojowej.
4.2.2 Koncert na rzecz ratowania buskiego kościoła Św. Leonarda
Pani Justyna Nurek przewodnicząca Towarzystwa Opieki nad Zabytkami zaprosiła Salonową Orkiestrę do kościoła Świętego Leonarda. Ta drewniana budowla wzniesiona w 1699 r znajduje się w Busku Zdroju. Muzycy wykonali godzinny, charytatywny koncert zawierający utwory religijne. Był to występ upamiętniający 300 – lecie kościoła.
4.2.3 Koncert w pałacyku Zielińskiego w Kielcach
Rada Towarzystw Kultury Województwa Świętokrzyskiego organizowała prezentację dorobku kulturalnego poszczególnych powiatów. W lutym 2000 roku promowało się Busko Zdrój. Podczas spotkań odbyła się wystawa fotograficzna Piotra Kalety, prezentowano również dobrodziejstwa zdrowotne buskiego kurortu. Na zakończenie demonstracji wydawnictw oraz regionalnych smakołyków spotkanie zwieńczyła swym koncertem Salonowa Orkiestra Zdrojowa z solistami Martą Poliszot i Janem Migałą.
4.2.4 Koncert Kolęd w Kościele Świętego Brata Alberta
30 grudnia 2001 roku z inicjatywy Pawła Korepty pianisty Salonowej Orkiestry Zdrojowej również organisty Parafii Świętego Brata Alberta zorganizowano Operowy Koncert Kolęd. W koncercie wzięła udział, oprócz członków Salonowej Orkiestry Zdrojowej, Roma Owsińska. „Roma Owsińska jest absolwentką Łódzkiej Akademii Muzycznej. Debiutowała w Teatrze Wielkim w Łodzi partią Heleny w Mefistofelesie Arrigo Boito. Roma Owsińska dysponuje ponad czterdziestoma partiami solowymi w operach Donizettiego, Dworzaka, Gounda. Mozarta, Pucciniego, R. Straussa, Czajkowskiego i Verdiego. Do najciekawszych zagranicznych tournee artystka zalicza: koncerty na Sycylii, w madryckim Pałacu Królewskim, na Festiwalu Muzyki Liturgicznej w Izraelu, Korei, Singapurze, Kanadzie i USA."
Pani Roma Owsińska wystąpiła także podczas koncertu Salonowej Orkiestry Zdrojowej w Sanatorium „Marconi".
4.2.5 VI Festiwal Muzyki Wiedeńskiej od J. Lannera do R. Stolza
Wrocław 19-24 października 1999
„Celem Festiwalu było popularyzowanie muzyki wartościowej, a jednocześnie łatwej w odbiorze, słuchanej chętnie przez wszystkie generacje. Wzorem ubiegłych lat organizatorzy pragną by do słuchaczy dotarła muzyka w jak najlepszym wykonaniu, renomowanych solistów krajowych jak i zagranicznych."
Z inicjatywy dyrektora programowego VI Festiwalu Muzyki Wiedeńskiej pana Marka Pawłowskiego Salonowa Orkiestra Zdrojowa została zaproszona na cykl koncertów na terenie Wrocławia i okolic w dniach 21-24 października 1999 r.
Zespół przygotował szereg utworów muzyki wiedeńskiej między innymi Franciszka Lehara: „Srebro i złoto", wiązankę melodii z operetki „Paganini", Johanna Straussa: Uwerturę do operetki „Zemsta Nietoperza", „Kuplety Barinkaya" z Barona Cygańskiego, „Tritsch-Tratsch-Polkę; czardasza Ferry Muhra: Węgierskie wino. Buscy kameraliści wystąpili w składzie:
Jan Migała – baryton
Swietłana Siemiannikowa –
I skrzypce
Patrycja Jarosz – II skrzypce
Bogusław Kawula – flet
Stanisław Olko – klarnet Alina Grochala – wiolonczela
Piotr Herok – kontrabas
Paweł Korepta – fortepian
Roman Chrobot – perkusja
Pierwszy koncert buskiej Orkiestry i solisty Jana Migały odbył się 21 października 1999 o godzinie 19 w Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Koncert prowadził Henryk Teichert.
Kolejną prezentacją Salonowej Orkiestry Zdrojowej był koncert w Żarach w Sali Widowiskowej „Luna" Żarskiego Domu Kultury. Muzycy wystąpili w dwuczęściowym koncercie wykonując oprócz muzyki wiedeńskiej lubiane przez publiczność czardasze.
Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu ugościło Orkiestrę 23 października 1999 roku. Koncert, rozpoczynający się o godz. 18 poprowadziła Elżbieta Szomańska. Kustosz Muzeum Paweł Kozerski w podziękowaniu skierowanym do Piotra Heroka pisze, że na tę imprezę przybyło wyjątkowo dużo słuchaczy i bisy trwały bardzo długo.
Z nie mniejszym powodzeniem buscy kameraliści wykonali podobny koncert w Oleśnicy w Miejskim Ośrodku Kultury 24 października 1999 o godz. 18.
4.2.6 Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz

Zespół buskiej Orkiestry Zdrojowej, jako gospodarz, co roku bierze udział w każdej edycji Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego im. Krystyny Jamroz w Busku Zdroju. Festiwal organizowany jest od 1994 roku na początku lipca. Artur Jaroń jest dyrektorem artystycznym tego przedsięwzięcia.

Trudno w tym momencie nie wspomnieć o Damie Polskiej Opery urodzonej 23 sierpnia 1923 w Busku Zdroju - Krystynie Jamroz. Krystyna rozpoczęła muzyczną edukację w Busku ucząc się gry na fortepianie. „Rodzice dostrzegli również urodę jej głosu. Po wojnie w 1946 roku przenieśli się do Wrocławia i 3 maja 1946 roku zadebiutowała w niewielkich rolach na scenie Opery Wrocławskiej. Krystyna Jamroz była solistką Opery Wrocławskiej do 1958 roku. Następnie pracowała w Operze Poznańskiej. Od 1962 zostaje solistką Opery Warszawskiej i z tą sceną związała swe losy do końca kariery. Zmarła w Warszawie 9 lipca 1986 roku."

Buski Międzynarodowy Festiwal im. Krystyny Jamroz organizowany jest z dużym rozmachem. Zapraszani są najwybitniejsi wykonawcy począwszy od solistów takich jak Piotr Paleczny, Adam Zdunikowski, Grażyna Brodzińska, Wiesław Ochman, Bogusław Morka, Ewa Małas Godlewska i wielu innych, a skończywszy na koncertach wielkich orkiestr symfonicznych a nawet wystawieniu całych musicali czy oper np. „Księżniczka Czardasza" czy „Skrzypek na Dachu". To tu mają miejsce koncerty wielkiej orkiestry pod batutą Krzysztofa Pendereckiego.

Należy zauważyć, że buski Festiwal im. Krystyny Jamroz trwa przez kilka dni. Salonowa Orkiestra Zdrojowa występuje przez cały rok. Muzycy w ten sposób goszczą na swych koncertach ogromne rzesze słuchaczy.

Rozdział piąty

Kulturotwórcza rola Orkiestry

Rozdział ten oddaje głos aktualnym słuchaczom Salonowej Orkiestry Zdrojowej. Prezentuje wrażenia, odczucia audytorium poprzez wyniki ankiety przeprowadzonej wśród odbiorców koncertów. W tym miejscu praca pokazuje tę jakość tworzenia sztuki przez muzyków zespołu w oczach widza, słuchacza.

5.1 Cel i przedmiot badań

Kurort, choć jego głównym celem jest służenie osobom go odwiedzającym w powrocie do zdrowia, nigdy nie ogranicza się tylko do fizycznego aspektu funkcjonowania swoich gości. Równie ważne dla pełnego wykorzystania uzdrowiskowych zalet okolicy, takich jak obecność wód mineralnych, leczniczych błot borowinowych, walorów klimatycznych i wszystkich innych zalet, które sprawiły, że właśnie ta miejscowość ma status uzdrowiskowej jest zapewnienie kuracjuszom także rozrywki i uprzyjemnienie im pobytu.
Stąd troska, którą poświęca się w uzdrowiskach, w tym także w Busku, zagospodarowaniu okolicy, szczególnie dzielnicy uzdrowiskowej, stworzenie bazy noclegowej i dbałość o dobre połączenia komunikacyjne. To sprawia, że przebywa się w uzdrowisku wygodnie i jeżeli ma się taką chęć można aktywnie i przyjemnie spędzić czas pomiędzy zabiegami.
Osoby odpowiedzialne za tę stronę pobytu kuracjuszy w Busku starają się o zapewnienie różnego rodzaju rozrywek, aby każdy mógł wybrać coś, co odpowiada jego upodobaniom, temperamentowi, nastrojowi, czy możliwościom zdrowotnym.
Dlatego też Busko ma miejsca i wydarzenia kulturalne, które nie są typowe dla przeciętnego dwudziestotysięcznego miasteczka. Można wśród nich wymienić opisywane już wcześniej festiwale, koncerty, czasami cykliczne, spotkania z literatami, poetami, aktorami, występy kabaretów oraz liczne wycieczki organizowane przez miejscowe biura podróży, a mające służyć poznaniu okolicy. Te i inne inicjatywy mają uprzyjemnić pobyt oraz sprawić, że gość wraca do domu wypoczęty, pełen energii i z pragnieniem powrotu do uzdrowiska.
Ponieważ tematem niniejszej pracy jest Salonowa Orkiestra Zdrojowa pragniemy sprawdzić jak jej istnienie wpasowuje się w funkcjonowanie uzdrowiska i w jakim stopniu zaspokaja potrzeby gości i mieszkańców wymienione powyżej.
Przypuszczać można, że dla większości kuracjuszy jest to jedna z nielicznych okazji, kiedy mogą posłuchać muzyki na żywo i zetknąć się z repertuarem salonowym. Wynika stąd ważne zadanie, które stoi przed artystami Orkiestry. Przestaje bowiem ona być tylko sposobem na wypełnienie sobie czasu, obroną przed nudą i dostarczycielem dobrej zabawy. Zaczyna natomiast także zaznajamiać słuchaczy z popularnym i mniej znanym repertuarem, edukuje oraz kształtuje gust muzyczny. Powinna stawiać sobie także za zadanie rozbudzanie wśród słuchaczy zainteresowania muzyką i zachęcać do dalszych poszukiwań i odkryć w tym zakresie.
Zawsze pełna sala podczas koncertów, kwiaty wręczane muzykom po koncercie, zaproszenia do udziału w rozmaitych wydarzeniach kulturalnych regionu, rzesza wiernych słuchaczy regularnie przychodzących na koncerty Orkiestry i wyrażane przez nich pozytywne opinie na temat orkiestry świadczą, że stara się ona z tego zadania wywiązywać.
Aby odpowiedzieć sobie jakie miejsce w myślach i planie dnia kuracjuszy zajmuje Orkiestra, oraz jaka jest percepcja jej działalności wśród słuchaczy postawiono sobie następujące pytania:
Kim są słuchacze Orkiestry?
Czy liczba koncertów Salonowej Orkiestry Zdrojowej zaspokaja potrzeby słuchaczy?
Czy informacja dotycząca występów Orkiestry jest ogólnie dostępna i wystarczająca?
Jak oceniany jest poziom artystyczny występów?
Czy słuchacze, którzy raz trafili na koncert Orkiestry wracają na kolejne występy?
Jak postrzegana jest rola i cel istnienia Orkiestry dla kuracjuszy, uzdrowiska i miasta obecnie i jaka powinna być?
Jaka jest według słuchaczy zasadność istnienia zespołu?
Dano też respondentom możliwość swobodnego wypowiedzenia się na temat funkcjonowania Orkiestry.
5.2 Metoda badania, sposób przeprowadzenia badań
Aby uzyskać odpowiedź na te pytania skonstruowano ankietę (zamieszczona w Aneksie jako załącznik numer 1). Przedstawiona ona została kuracjuszom podczas koncertów w Sanatorium „Marconi" w dniach 22, 26, 29 kwietnia, wraz z ustnym wyjaśnieniem celu jej przeprowadzenia, sposobu wypełniania i późniejszego wykorzystania zebranych danych. Zainteresowanie ankietą było bardzo duże, większość obecnych wzięła ze sobą formularz i zobowiązała się do jego wypełnienia. Część ankiet nie wróciła do badającego, ale zebrane 135 odpowiedzi pozwala na dość dokładne przedstawienie opinii respondentów na interesujące nas tematy, zapoznanie się ze sposobem odbioru Orkiestry przez środowisko kuracjuszy i odpowiedź na postawione sobie wcześniej pytania.
5.3 Przedstawienie i analiza wyników badań
Ze względu na otwarty charakter pytań ankiety nie zawsze istnieje możliwość zsumowania wyników odpowiedzi.

')

Ta strona używa plików cookies, zapisywanych i odczytywanych z Twojego urządzenia. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Wszystkie szczegóły na ten temat znajdziesz w naszej Polityce Prywatności